Όταν νιώθουμε ότι δεν μας ακούν…
Υπάρχει μια μοναξιά που δεν φαίνεται. Δεν βρίσκεται στην απουσία ενός ανθρώπου, αλλά στην αίσθηση ότι, ενώ βρίσκεται δίπλα μας, δεν καταφέρνει να μας συναντήσει πραγματικά. Είναι εκείνες οι στιγμές που μιλάμε, προσπαθούμε να εξηγήσουμε τι μας πληγώνει, τι μας λείπει, τι έχουμε ανάγκη, και στο τέλος μένουμε με την αίσθηση ότι τίποτα από όσα είπαμε δεν έφτασε πραγματικά στον άλλον. Σαν να μιλήσαμε, αλλά να μην ακουστήκαμε ποτέ.
Σε μια σχέση, η επικοινωνία δεν περιορίζεται στην ανταλλαγή λέξεων. Είναι η βαθύτερη ανάγκη να νιώσουμε ότι ο άνθρωπός μας ενδιαφέρεται για όσα συμβαίνουν μέσα μας, ακόμη κι όταν δυσκολευόμαστε να τα εκφράσουμε. Να μπορούμε να μοιραστούμε μια ανασφάλεια χωρίς να φοβόμαστε ότι θα κριθούμε, μια απογοήτευση χωρίς να χρειάζεται να απολογηθούμε και έναν φόβο χωρίς να αισθανόμαστε ότι γινόμαστε βάρος. Γιατί πολλές φορές δεν ζητάμε από τον άλλον να βρει μια λύση. Ζητάμε απλώς να μείνει κοντά μας, να ακούσει και να προσπαθήσει να καταλάβει.
Κι όμως, στην καθημερινότητα, αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Συχνά, όταν ο άνθρωπός μας εκφράζει ένα παράπονο, βιαζόμαστε να εξηγήσουμε, να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας ή να αποδείξουμε ότι δεν έχει δίκιο. Αντί να ακούσουμε τον πόνο πίσω από τα λόγια του, στεκόμαστε απέναντι στις κατηγορίες που νομίζουμε ότι μας απευθύνει. Έτσι, μια προσπάθεια επικοινωνίας μετατρέπεται σε αντιπαράθεση και η ανάγκη για εγγύτητα καταλήγει να δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη απόσταση.
Όταν αυτό επαναλαμβάνεται, κάτι αλλάζει σταδιακά μέσα στη σχέση. Ο ένας μπορεί να σταματήσει να μιλά, όχι επειδή έπαψε να αισθάνεται, αλλά επειδή κουράστηκε να προσπαθεί. Ο άλλος ίσως εκλάβει τη σιωπή ως ένδειξη ότι όλα είναι καλά, χωρίς να αντιλαμβάνεται όσα έχουν αρχίσει να συσσωρεύονται. Και έτσι, η απόσταση μεγαλώνει χωρίς απαραίτητα να υπάρχουν μεγάλες συγκρούσεις. Μερικές φορές, η πιο βαθιά απομάκρυνση αρχίζει όταν σταματάμε να μοιραζόμαστε όσα έχουν πραγματικά σημασία για εμάς.
Η επιστροφή στην ουσιαστική επικοινωνία δεν απαιτεί να έχουμε πάντα τις σωστές λέξεις ή να κατανοούμε αμέσως όσα βιώνει ο άλλος. Απαιτεί, όμως, τη διάθεση να ακούσουμε χωρίς να βιαστούμε να απαντήσουμε, να ρωτήσουμε χωρίς να κρίνουμε και να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα του άλλου, ακόμη κι όταν δεν συμφωνούμε με τον τρόπο που το εκφράζει. Μερικές φορές, μια απλή φράση, όπως «Θέλω να καταλάβω τι σε δυσκολεύει», μπορεί να ανοίξει έναν δρόμο που έμοιαζε κλειστός για καιρό.
Η ουσιαστική σύνδεση δεν βρίσκεται στο να βρίσκουμε πάντα τις σωστές απαντήσεις, αλλά στο να δημιουργούμε έναν χώρο όπου και οι δύο άνθρωποι μπορούν να μιλούν χωρίς να φοβούνται ότι θα μείνουν μόνοι με όσα αισθάνονται. Δεν είναι μόνο η απουσία επικοινωνίας που απομακρύνει δύο ανθρώπους. Είναι και εκείνες οι στιγμές που μιλούν, αλλά κανείς δεν αισθάνεται ότι ακούγεται.
Και ίσως το πρώτο βήμα για να ξαναβρεθούν να είναι να θυμηθούν πως, πίσω από κάθε παράπονο, μπορεί να υπάρχει μια βαθιά ανάγκη. Να νιώσουν ότι εξακολουθούν να έχουν θέση στην καρδιά και στη ζωή του άλλου.
Σύνταξη: Παντελής Βρανάς, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Επιμέλεια: Η ομάδα του Teach & Treat
