Η Human papillomavirus infection είναι μία από τις συχνότερες λοιμώξεις που μεταδίδονται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής. Στην καθημερινή κλινική πράξη βλέπουμε ότι η μεγάλη πλειονότητα των σεξουαλικά ενεργών γυναικών θα έρθει κάποια στιγμή σε επαφή με τον ιό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα εμφανίσει σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Υπάρχουν περισσότεροι από 200 τύποι του HPV. Ορισμένοι προκαλούν κονδυλώματα, μυρμηγκιές και θηλώματα, ενώ άλλοι συνδέονται με προκαρκινικές αλλοιώσεις και με καρκίνους, κυρίως του τραχήλου της μήτρας αλλά και του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού, του πέους και του στοματοφάρυγγα.
Τι προκαλεί συνήθως ο HPV;
Οι περισσότεροι τύποι του HPV δεν προκαλούν σοβαρές επιπλοκές και συχνά ο οργανισμός τους απομακρύνει μόνος του. Υπάρχουν όμως δύο βασικές κατηγορίες:
Τύποι χαμηλού κινδύνου
Οι τύποι 6 και 11 ευθύνονται κυρίως για τα γεννητικά κονδυλώματα.
Τύποι υψηλού κινδύνου
Οι τύποι 16 και 18, καθώς και άλλοι τύποι υψηλού κινδύνου, σχετίζονται με προκαρκινικές αλλοιώσεις και με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία να κατανοήσετε είναι ότι δεν μας απασχολεί μόνο ο τύπος του ιού, αλλά κυρίως η βλάβη που μπορεί να έχει προκαλέσει και η διάρκειά της.
Αν μολυνθώ με HPV, θα εμφανίσω καρκίνο;
Όχι. Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα που πρέπει να κρατήσετε.
Η συντριπτική πλειονότητα των γυναικών που θα έρθουν σε επαφή με τον HPV δεν θα εμφανίσουν ποτέ καρκίνο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο οργανισμός καταφέρνει να απομακρύνει τον ιό μέσα σε 1–2 χρόνια χωρίς καμία θεραπεία.
Καρκίνος μπορεί να αναπτυχθεί μόνο όταν η λοίμωξη επιμένει για πολλά χρόνια και συνοδεύεται από κυτταρικές αλλοιώσεις που δεν εντοπίζονται και δεν αντιμετωπίζονται έγκαιρα.
Πώς μπορεί να διαπιστωθεί η λοίμωξη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η λοίμωξη δεν δίνει συμπτώματα. Γι’ αυτό ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος είναι καθοριστικής σημασίας.
Στην κλινική πράξη χρησιμοποιούμε εξετάσεις όπως:
- Pap test
- HPV DNA test
- Colposcopy
- Βιοψία, όταν χρειάζεται
Ο συνδυασμός αυτών των εξετάσεων μας επιτρέπει να αξιολογήσουμε με ακρίβεια την κατάσταση και να αποφασίσουμε την κατάλληλη αντιμετώπιση.
Πότε εμφανίζονται οι αλλοιώσεις;
Οι ήπιες αλλοιώσεις μπορεί να εμφανιστούν σχετικά σύντομα μετά την αρχική μόλυνση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατάσταση είναι επικίνδυνη.
Πολλές από αυτές υποχωρούν αυτόματα χωρίς καμία παρέμβαση. Εκείνο που παρακολουθούμε στενά είναι οι περιπτώσεις όπου η λοίμωξη επιμένει και συνοδεύεται από σοβαρότερες αλλοιώσεις.
Πώς αντιμετωπίζονται τα κονδυλώματα και οι προκαρκινικές αλλοιώσεις;
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με το είδος και τη βαρύτητα της βλάβης.
Για τα κονδυλώματα
Μπορούν να εφαρμοστούν:
- Τοπικές θεραπείες
- Κρυοθεραπεία
- Laser
- Άλλες εξειδικευμένες τεχνικές
Για τις προκαρκινικές αλλοιώσεις
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστεί:
- Παρακολούθηση
- LEEP / LLETZ
- Laser ή άλλες επεμβατικές μέθοδοι
Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι θεραπεύουμε τη βλάβη που έχει δημιουργηθεί και όχι τον ίδιο τον ιό, ο οποίος συνήθως ελέγχεται από το ανοσοποιητικό σύστημα.
Υπάρχουν τρόποι προστασίας;
Η χρήση προφυλακτικού μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης, χωρίς όμως να παρέχει απόλυτη προστασία.
Παράλληλα, η διακοπή του καπνίσματος, η φροντίδα της γενικής υγείας και η σωστή παρακολούθηση συμβάλλουν ουσιαστικά στη φυσική άμυνα του οργανισμού.
Τι ισχύει για τους άνδρες;
Οι άνδρες μπορούν επίσης να μολυνθούν και να μεταδώσουν τον HPV. Μπορεί να εμφανίσουν κονδυλώματα ή, σπανιότερα, αλλοιώσεις στο πέος, στον πρωκτό ή στο στοματοφάρυγγα.
Το εμβόλιο κατά του HPV
Το εμβόλιο Gardasil 9 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην πρόληψη.
Προσφέρει προστασία έναντι των κυριότερων τύπων του HPV που συνδέονται με καρκίνο και κονδυλώματα. Όταν γίνεται πριν από την έκθεση στον ιό, η προστασία είναι ιδιαίτερα υψηλή.
Το εμβόλιο δεν θεραπεύει υπάρχουσα λοίμωξη, αλλά μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο νέων λοιμώξεων από τους τύπους που καλύπτει.
Τι πρέπει να κρατήσετε
Αν θα ήθελα να συνοψίσω το σημαντικότερο μήνυμα αυτού του άρθρου, θα ήταν το εξής:
Η λοίμωξη από HPV είναι πολύ συχνή, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν οδηγεί σε σοβαρό πρόβλημα. Ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος και ο εμβολιασμός αποτελούν τα πιο αποτελεσματικά μέσα πρόληψης.
Ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος έχει σώσει εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως και παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία προστασίας της γυναικείας υγείας.
Σύνταξη: Δρ. Ελευθέριος Αναστασάκης, Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος MD, MSc, PhD, DFFP
Επιμέλεια: H oμάδα του Teach & Treat
