Οι περισσότεροι γονείς ενός νεογέννητου βρέφους αναρωτιούνται αν το παιδί τους βλέπει καλά και αν χρειάζεται να επισκεφθούν άμεσα έναν οφθαλμίατρο. Η ανησυχία αυτή είναι απολύτως φυσιολογική και συχνά ενισχύεται από το γεγονός ότι τα μικρά βρέφη περνούν πολλές ώρες της ημέρας με τα μάτια κλειστά.
Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να ενημερώσει τους γονείς σχετικά με τη φυσιολογική ανάπτυξη της όρασης κατά τους πρώτους μήνες της ζωής και να επισημάνει εκείνες τις περιπτώσεις στις οποίες η συμπεριφορά ενός βρέφους μπορεί να υποδηλώνει κάποιο οφθαλμολογικό πρόβλημα που χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό.
Πώς αναπτύσσεται η όραση κατά τους πρώτους μήνες της ζωής;
Κατά τους πρώτους μήνες της ζωής, τα βρέφη έχουν τα μάτια τους κλειστά για αρκετές ώρες μέσα στην ημέρα και η ικανότητα προσήλωσης, καθώς και ο συντονισμός των οφθαλμικών κινήσεων, είναι ακόμη περιορισμένα.
Σταδιακά όμως αρχίζουν να χρησιμοποιούν τα μάτια τους ολοένα και περισσότερο. Καθώς η όραση αναπτύσσεται, αυξάνεται το ενδιαφέρον τους για φωτεινά και χρωματιστά αντικείμενα που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση, όπως για παράδειγμα τα φωτεινά στοιχεία ενός παιχνιδιού.
Όσο το παιδί μεγαλώνει, η όρασή του βελτιώνεται και το ενδιαφέρον του επεκτείνεται και σε πιο απομακρυσμένα αντικείμενα. Κατά τον πρώτο χρόνο ζωής η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σημαντική, ενώ μέχρι την ηλικία των τριών ετών η οπτική λειτουργία προσεγγίζει ουσιαστικά εκείνη ενός ενήλικα.
Ποια σημεία πρέπει να κινητοποιήσουν τους γονείς;
Υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες είναι σημαντικό να πραγματοποιείται οφθαλμολογικός έλεγχος χωρίς καθυστέρηση.
Τέτοια σημεία είναι:
- στραβισμός,
- γρήγορες ακούσιες κινήσεις των ματιών (νυσταγμός),
- λευκή αντανάκλαση στην κόρη του ματιού (λευκοκορία),
- εμφανής διαφορά στο μέγεθος των δύο οφθαλμών.
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι ίδιοι οι γονείς παρατηρούν εγκαίρως αυτά τα ευρήματα και απευθύνονται στον οφθαλμίατρο.
Τι είναι οι διαθλαστικές ανωμαλίες και γιατί είναι σημαντικές;
Η μυωπία, η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός αποτελούν συχνά προβλήματα της παιδικής ηλικίας.
Συχνά δεν υπάρχουν εμφανή σημεία που να μπορούν εύκολα να γίνουν αντιληπτά από τους γονείς. Για τον λόγο αυτό, όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή σχετική ανησυχία, ένας προληπτικός έλεγχος μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι διαθλαστικές ανωμαλίες να διαγνωστούν έγκαιρα, ώστε να προληφθεί η Amblyopia («τεμπέλικο μάτι»).
Πώς γίνεται ο οφθαλμολογικός έλεγχος σε ένα βρέφος;
Παρότι η μέτρηση της οπτικής οξύτητας απαιτεί τη συνεργασία του παιδιού, η συμμετρικότητα της όρασης μπορεί να εκτιμηθεί ήδη από τους πρώτους μήνες της ζωής με έναν απλό και ανώδυνο οφθαλμολογικό έλεγχο.
Ο οφθαλμίατρος χρησιμοποιεί ειδικά φωτεινά ερεθίσματα και κατάλληλες μεθόδους ώστε να αξιολογήσει την ανάπτυξη της όρασης και τη συνολική κατάσταση των οφθαλμών.
Τι συμβαίνει όταν ένα βρέφος έχει πολλές τσίμπλες;
Ορισμένα βρέφη παρουσιάζουν ελαφρύ πρήξιμο στην εσωτερική γωνία των βλεφάρων, κοντά στη μύτη, που συνοδεύεται από αυξημένες εκκρίσεις.
Η συγγενής απόφραξη του δακρυϊκού πόρου αποτελεί συχνή αιτία αυτής της εικόνας. Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται κυρίως υπομονή από τους γονείς και ήπιες μαλάξεις στην περιοχή, καθώς το πρόβλημα υποχωρεί αυτόματα χωρίς άλλη παρέμβαση.
Συμπερασματικά
Κατά τους πρώτους μήνες της ζωής ενός παιδιού μπορεί να χρειαστεί οφθαλμολογικός έλεγχος, ιδιαίτερα όταν παρατηρούνται συμπτώματα όπως στραβισμός ή λευκοκορία.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ωστόσο, η ανάπτυξη της φυσιολογικής όρασης είναι μια διαδικασία που εξελίσσεται σταδιακά και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η έγκαιρη αναγνώριση σημαντικών συμπτωμάτων και η σωστή αξιολόγηση από οφθαλμίατρο, ώστε να διασφαλιστεί η φυσιολογική ανάπτυξη της όρασης του παιδιού.
Σύνταξη: Αναστάσιος Αναστασάκης, Χειρουργός Οφθαλμίατρος – Παιδοφθαλμίατρος
Επιμέλεια: H oμάδα του Teach & Treat
